Moederziel, Sophie Zeestraten

moederziel

Mijn broer en ik klommen achter in de grote, gele Volvo. Bij het station aangekomen zei ze dat ik beter in de warme auto kon blijven. Ik moest nog beter worden. We kregen nog een dikke knuffel en een berg kusjes. ‘Dag lieverds, een hele fijne week, ik ben er over zeven nachtjes slapen weer!’
Zo scheidden zich onze wegen. Mama liep het donker in en wij gingen met zijn drieën terug naar het grote huis. In Hannover stapte ze over op de trein naar Kopenhagen. Na zeven nachtjes slapen was ze niet terug. Ze kwam nooit meer terug.

Als Sophie vijf jaar oud is, verlaat haar moeder het gezin. Als Sophie op haar veertigste een burn-out krijgt, besluit ze het contact met haar moeder te herstellen. Pijnlijke en hoopvolle nieuwe inzichten over vroeger komen aan het licht; het zijn de puzzelstukken die Sophie in staat stellen haar verleden en zichzelf te accepteren.

Van verhaal tot boek

Soms komen er zulke bijzondere verhalen op mijn pad. Een jaar of twee geleden belde Sophie, dat ze bezig was met haar boek en of ik haar wilde begeleiden.  Hartverscheurend, haar verhaal. Zo’n klein meisje dat moest zien te dealen met zoiets groots. Dat zich een weg door haar leven buffelde, door haar verleden werd ingehaald en zo dapper was om zichzelf en haar verleden in te duiken. We zagen de Hollywoodfilm al voor ons. 

Maar schrijf het maar eens op, dat is een hele kunst. Een bewogen leven hebben en daar op een inspirerende manier mee omgaan is één ding, maar dat is nog niet meteen een goed boek. 

Particulier & universeel    

Zeker bij een verhaal over je eigen leven, ligt het gevaar op de loer dat het te particulier wordt. Te specifiek over jou gaat waardoor het een lezer wat minder aanspreekt. Dan is het de kunst om afstand te nemen tot je verhaal maar doe dat maar eens als je er zelf middenin zit. 

Het mooie was dat Sophie door haar eigen proces – en nu ook haar werk – gespecialiseerd is geraakt in hoe je brein wordt geprogrammeerd door ervaringen uit je vroege jeugd. Je kunt de grootste ellende aan doordat je overlevingsstrategieën ontwikkelt. Je verzint een soort eigen werkelijkheid en dat programma gaat op repeat. 

‘Ik realiseerde me vooral: dat ik die dingen in mijn jeugd heb meegemaakt is al erg genoeg, maar dat ik als volwassene nog steeds in dat oude verhaal leef, dát is pas echt tragisch.’

Hierin ligt het universele van het boek want dit geldt voor zovelen. Uiteraard is niet ieders moeder weggegaan toen hij of zij vijf jaar oud was, maar we hebben wél allemaal een verhaal – én de veerkracht om pijnlijke ervaringen uit het verleden te boven te komen. Door boven haar eigen verhaal uit te stijgen, vond Sophie een mooie mix van particulier en universeel.  

Boekpresentatie op slippers 

Zo mooi en leerzaam om een heel eind samen op te trekken. Gaandeweg vond Sophie op eigen kracht een literair agent (Schönbach) en een uitgever (Ambo Anthos). En nu is het, na meters schrijven en herschrijven en een hoop zorgvuldige aandacht van de uitgeverij, een boek geworden!

Gister werd het online gepresenteerd, vanuit boekhandel Paagman, met 100 man online publiek. Sophie kreeg het eerste exemplaar digitaal aangeboden van haar geweldige redacteur-vanuit-huis Erik de Bruin, voor wie dit de eerste boekpresentatie op slippers was. 

Ook ik zat thuis achter mijn scherm, op slippers, apetrots te wezen. 

Benieuwd naar Moederziel? Neem hier alvast een kijkje. Aanschaffen? Doe dat vooral bij je lokale boekhandel. 

Lief Lijf Leef

De afgelopen weken rolden ze een voor een van de pers. Drie bijzondere boeken waar ik als redacteur op mee mocht broeden.

Te lijf, de kunst van het mooi ouder worden van Isa Hoes en Medina Schuurman

Master your mindset, leef je mooiste leven van Michael Pilarczyk

Liefdesverdriet, zeven bijzondere ontmoetingen met jezelf van Petra van der Heiden

Lijf, leef, lief: wat hebben ze gemeen? Alles. Prettig ouder worden, zakelijk succes, persoonlijk geluk en gezond omgaan met verlies: deze boeken gaan over persoonlijke ontwikkeling. Over loslaten of juist nastreven. In elk geval: over keuzes maken.

Dat je onder werktijd in een onderwerp kunt duiken dat je persoonlijk boeit. En, als je eigen planning wat aan de krappe kant is, ver buiten werktijd. Dat je dan zelf qua keuzes maken en loslaten niet meer helemaal op het rechte pad zit. Met koffie tot de haargrens.

Hoe dan ook: een interessant onderwerp is één ding, maar wat dit vak zo mooi maakt is het persoonlijke contact met de auteur. Het onderlinge vertrouwen, daar kan ik tamelijk lyrisch over worden. Als dat goed zit, en als je elkaars rol respecteert, dan kun je samen slagen maken op inhoudelijk vlak. Samen bouwen aan het beste boek.

Het meeste plezier beleef ik aan de wat grovere redactie. Bij Te lijf kwam ik ingevlogen toen er een hoofdstukindeling lag en ruwe teksten en interviews. Met Isa en Medina heb ik meegedacht over wat er in welk hoofdstuk kwam te staan, in welke volgorde, welke toon. Dan schreven zij een hoofdstuk en bespraken we dat, bij Isa aan de keukentafel, op de uitgeverij of telefonisch. In de verschillende ronden gingen we van grover naar steeds fijner niveau: van structuur en onderwerpen afbakenen naar deelhoofdstukken, kaders, lijstjes, alinea’s, citaten, tussenkoppen, zinnen – totdat de tekst door kon naar de eindredactie van de uitgeverij. Met stijgende bewondering zag ik hoe Isa en Medina zich op het schrijven stortten, zichzelf binnenstebuiten keerden en de brute planning haalden.

Schrijvers die het schrijven serieus nemen. Die iets te melden hebben en er alles voor doen om hun verhaal zo goed mogelijk te vertellen. Die begeleid ik graag. De auteurs achter deze titels gaven mij de ruimte en het vertrouwen om mijn beste redacteur te laten zien.

En wat is dan je slechtste redacteur? Nou, zoiets.

Uit je hoofd, in je lijf

Uit je hoofd, in je lijf

En soms… moet je gewoon even je eigen boek aan de kant schuiven.

Uit je hoofd. In je lijf. Zeggen ze dan. Een eind fietsen, een frisse neus, een downward facing dog.

Ik zeg: blader eens een uur in Het wonder van jou van Jan Paul Schutten en Floor Rieder. Het sprankelt. Goed voor hart en bloedvaten. Een soort boek-equivalent van de tv-serie Er was eens… het leven. Ken je die nog? Of beledig ik nu Jan Paul en Floor? Op mij hebben die mannetjes die door je vaten hollen in elk geval een onuitwisbare indruk gemaakt.

Laat je inspireren. Laat zo’n boek je een zet geven om ook jouw eigen stijl te ontwikkelen, te onderzoeken. Om het beste boek uit jezelf te halen.

Dat effect heeft een boek als Het wonder ook op mij als redacteur. Niet alleen geniet ik van woord en beeld, van vakmanschap en gevoel voor humor; zo’n boek drukt me met een dankbare neus op mijn prachtige vak.

Dit boek (en vele andere) houdt een lat hoog. De lat van het boek dat je anders van de bank doet opstaan dan je erin plofte. Dat hoeft niet hoogdravend of hemelbestormend. Niet literair verantwoord of alleen maar vernieuwend. Het kan ook zitten in: de kunst verstaan om een breed publiek te boeien. Een inspirerend verhaal vertellen. Een treffend beeld dat blijft hangen. Een prent waarin je kleine verrassingen blijft ontdekken.

Zo’n boek spoort mij aan om de beste redacteur te zijn voor ‘mijn’ auteurs. Zodat zij zich voelen aangespoord om hun beste auteur te laten zien. Geen genoegen nemen met een structuur die niet past of een toon die niet werkt. Samen streven naar de krachtigste vorm om hun verhaal te vertellen. Dat is waar ik mijn auteurs bij probeer te helpen.

Een boek dat je hart harder doet kloppen. Uit je hoofd, in je lijf. Literaire cardio. Welk boek houdt jouw lat hoog?

Een goed onderwerp verdient een goede auteur

Een goed onderwerp verdient een goed auteur

Niet nieuw, wel razend actueel: The Devil’s Highway van Luis Alberto Urrea.

In 2001 probeert een groep mannen de Mexicaanse grens over te steken naar de woestijn van Arizona, dwars door de dodelijkste regio van het continent: The Devil’s Highway.

Drie jaar later schrijft Luis Alberto Urrea wat er met hen gebeurde. Het resultaat wordt een bestseller en Pulitzer Prize finalist, een moderne klassieker.

leestipIk las dit boek in 2008 toen ik in San Diego woonde waar het barst van de immigratie-uitdagingen. Als je iets wilt begrijpen van het complexe van immigratie en het absurde van het grensbeleid is dit een mooie start. En een hell of a ride.

Zo’n belangrijk en beladen onderwerp in handen van een groot auteur. Wat hij ermee doet?

  1. Met verrassend weinig vooroordeel beschrijft hij het apparaat als geheel: de immigranten, de Border Patrol, de coyotes.
  2. Hij toont de mens achter de vluchteling, zo goed, dat je niet alleen in zijn of haar verhaal zit, maar ook in het lijf dat worstelt met hoop, vrees en de six stages of heat death.
  3. Hij laat zien hoe belachelijk veel geld er gaat zitten in de (medische) opvang van deze vluchtelingen en hoe dat geld beter besteed kan worden aan het verbeteren van het leven in Mexicaanse dorpen.

Actueler kun je het niet krijgen. Beter ook niet.

Het bewijst maar weer eens hoe indringend en ontwrichtend non-fictie kan zijn. Lees en huiver.