FuckUp Nights: vier het falen

In plaats van te jubelen over je successen juist je flaters delen. Dat is de gedachte achter de FuckUp Nights. Gestart door vijf vrienden in Mexico die het zat waren om alleen maar succesverhalen te horen. Iedereen maakt fouten maar je hoort er zo weinig over. Terwijl je er zoveel van kunt leren en zo daverend hard om kunt lachen. De beweging gaat als een dolle: nu al in dik 300 steden over de hele wereld wordt het falen gevierd.

De formule: tijdens een FuckUp Night vertellen vier sprekers over hun professionele missers. Het publiek kan vragen stellen en persoonlijke blunders met elkaar delen. Een avond vol fiasco’s en bier.  

Bestseller afgewezen

Eind juni was de eerste FuckUp Night in Amersfoort. Vier ondernemers vertelden over hun schitterende fuckups, er waren mooie wankele liedjes en er was een Wall of Shame.

Daarop schreef ik een van mijn eigen flops: dat ik ooit een bestseller had afgewezen. De nachtmerrie van elke boekredacteur. Dat je Harry Potter op je bureau hebt en niet ziet dat dat monsterlijk groot gaat worden. Mijn bestseller was niet van het kaliber 100 miljoen. Maar wel zeg maar 100 duizend.

Na de pauze vroeg de presentator of ik het verhaal wilde toelichten. Een jaar of zes geleden kreeg ik als redacteur het manuscript PAAZ onder ogen van Myrthe van der Meer. Ik las het en was geboeid, dat weet je snel genoeg. En toch sloeg de twijfel toe. Ik weet niet meer precies waarom: het onderwerp leek me zwaar, maar zwaar is geen reden voor afwijzing. Maar ik kon op de redactievergadering ook niet goed uitleggen wat me zo boeide. Misschien was ik zelf nog te licht om te durven vertrouwen op mijn eerste gevoel. En mijn collega’s vertrouwden wél op mij – of in elk geval op wat ik aarzelend naar buiten bracht. Dát ik het aarzelend naar buiten bracht. ‘Dan moeten we het niet doen.’

Niet veel later verscheen het boek en was het o-ver-al. In Your Failing Face: abri’s op treinstations, stapels in de boekhandels, interviews op radio en televisie, in kranten en tijdschriften. Dus.

De les: vaar op je intuïtie. Als zelfstandige doe ik dat meer en meer en het is fantastisch.
Lieve schrijvers: houd moed, geef niet op na de eerste afwijzing. Echt talent komt bovendrijven.

Vanavond in KAdECafé FuckUp Night #2. Doe jezelf een plezier!

Foto: Linda Bouritius

Er was eens

het mooie kinderboekenfestival

(Vrij naar Tjitske Jansen)

Er was eens een oma die schreef als Annie MG
Er waren tantes aan wie ze dat doorgaf
Er waren ouders die voorlazen tot ze scheel zagen
en elke week naar de bibliotheek
Er waren ouders die gedichten ophingen in de wc
Die onbegrijpelijke citaten over tafel slingerden
En hun kinderen meenamen naar levende poëzie in tuinen en op kastelen

Er was eens een moeder met rappe woordgrappen
Die oude verhalen nieuw leven inblies
Er was een vader die zijn kinderen een poëziekalender gaf: 365 favorieten – in de loop van een leven verzameld – geprint en van datum voorzien
Er was een vader die geregeld gedichten stuurde naar een kind overzee
en naar haar vrienden
Er waren ouders die met een gedicht op een spandoek op Schiphol stonden
Er waren een broer en een zus die alternatieve kerstverhalen schreven
Er was een moeder die stikte van het lachen om hun vondsten
En om haar eigen vondsten
Er was een broer die verhalen verkocht
Er was een zus die toverde met taal
Er was een broertje dat een frisse wind blies door al die woorden en beelden

Er was een vriend, een man, die las en luisterde
en zich de eerste Sinterklaas wat opgelaten voelde
totdat hij ontdekte dat hun briljante rijmen gemakzuchtige variaties waren op bestaande gedichten
Er was een vriend, een man, met wie ze nieuwe verhalen maakte

Er was een moeder wier verhaal ineens stopte
Er was taal die troostte, een stenen boek op een graf

Er zijn lijnen die verder lopen
Er zijn nieuwe verhalen om te delen
Er is de liefde voor verhalen om te delen

Er zijn schrijvers die haar hun verhalen toevertrouwen
Er zijn literaire festivals te organiseren en te bezoeken
Er is een vader die oude verhalen nieuw leven inblaast
Er is een dochter met een grenzeloze verbeelding
die Lampje mag spelen op het kinderboekenfestival
met lucifers in haar tasje, die niemand ziet, maar daar gaat het niet om,
die tijdens de voorstelling bij haar moeder op schoot kruipt als het droevig wordt
Er is een illustrator die dat vastlegt

Er is een zoon wiens wekelijkse avonturen door zijn opa in de mooiste woorden worden gegoten
Er is een oma die op haar 98e wereldliteratuur verslindt.

Er zijn levens die woeste wendingen nemen
en altijd is er taal en verhaal. Schrijven, lezen en delen helpt.
Ook al is er maar één zin of beeld voor jou raak.

Illustratie: SamS illustraties tijdens Het Mooie Kinderboekenfestival 

Verras! Over fruitig schrijven

Fruitig schrijven

Allemaal leuk en aardig, dat begrijpelijk schrijven, maar het wordt ook snel saai. Met woorden kun je zoveel meer. Wil je aandacht voor je tekst? Probeer dan je lezer te verrassen. Een paar tips.

Schrijf beeldend

Ons brein is visueel ingesteld. Een beeld zegt meer dan duizend woorden, maar met goedgekozen woorden kun je die beelden prachtig oproepen.

‘Ze had de handen van iemand die veel geredderd heeft in haar leven.’ Woorden van de Amersfoortse stadsdichter Eva Vleeskruyer. Dat redderen zie je voor je – nog meer dan die handen misschien – dat is een krachtig beeld.

Ander voorbeeld. Tot mijn eigen verbazing en spijt heb ik deze zin niet genoteerd dus het citaat is niet helemaal juist, maar het gaat om de tweede helft: ‘Hier woedt een oorlog/crisis maar twee straten verderop doet de groenteboer de andijvie in de aanbieding.’ Dat blijft hangen, die andijvie, door het contrast tussen zoiets groots en zoiets concreets en alledaags. Als er had gestaan ‘maar in de rest van de wereld gaat het leven gewoon verder’ had ik eroverheen gelezen.

Schrijf zoals je praat

Het is op zich al verfrissend als je wat meer schrijft zoals je praat. Veel mensen zijn geneigd stijver te schrijven dan te praten. Als je dichter op spreektaal zit, is je tekst toegankelijker en kun je je lezer verrassen.

Op menukaarten in restaurants zie je ook steeds meer informeels. ‘Carpaccio op het keukenblok geklopt (sorry voor het lawaai) €10.’ Dat is vaak leuk om te lezen, mits met mate en niet al door tien andere restaurants exact zo ‘fris’ geformuleerd.

Druk je krachtiger uit  

Blaas je woorden eens wat op, versterk ze. Mijn moeder deed dit graag: die jaagde nietjes door A4’tjes, rende naar Albert Heijn om wat makkelijks te grijpen, die brulde maar wat, die gooide een zoom in gordijnen (maar was vaardiger met de nietmachine) en bokste haar boeken terug in de kast.

Ben je in je teksten altijd positief? Dat gaat op den duur vervelen, al dat licht en in je kracht staan. Dan is het een prettige verrassing als je ook eens wat agressiever uit de hoek komt. Je lezer zal opgelucht ademhalen, jij bent ook maar een mens. Wind je je ergens over op? Druk je dan eens wat harder uit. Vooral als je normaal gesproken keurig bent in je schrijven, komt een beetje bot al lekker krachtig over. Niet van dat benauwde! Voor jezelf is het ook heel bevrijdend.

Japke Bouma schreef pas een stuk in NRC over haar afkeer van verkleinwoordjes:

‘Maar ook in de zorg struikel je over de verkleinwoorden. Daar zeggen ze: “U voelt straks een prikje” vlak voordat ze een holle naald met een meter doorsnede in je arm jassen. Of je krijgt een “roesje” waar je vier uur knock-out van bent. Of een “uitstrijkje”. Mijn huisarts zegt inmiddels “uitstrijk” en ik ben haar daar dankbaar voor, kom op zeg. Met je eendebek.’

Lees 

Laat je inspireren! Lees boeken, kranten, reclameteksten, blogs, recensies, gedichten, korte verhalen, columns. Kijk de kunst af van schrijvers die jij graag leest. De meeste grote schrijvers zijn zelf ook al lezend zo groot geworden. Lezen helpt om je eigen stijl te ontwikkelen, je stem te vinden.

Wat spreekt jou aan? Welke teksten / zinnen / woorden doen jouw hart harder kloppen? Onderschat niet het belang van deze literaire cardio.

Zelf ben ik fan van Marleen Pelle, boekverkoper in Arnhem. Die zegt dingen als: ‘Volgende week verschijnt er een graphic novel over de vagina. Commercieel gezien zijn non-fictie stripboeken over gynaecologische onderwerpen geen inkoppertjes. Maar deze krijgt een etalage, de mooiste plek op de toonbank en een dwingende aanbeveling van mij en mijn collega’s. We hebben goede hoop op een bestseller. Ik vind dit een on-mis-baar boek voor iedereen die een vagina heeft, of er wel eens mee in aanraking komt.’

 

Don’t overdo it

Ben je lekker aan het experimenteren met dat fruitige schrijven, dan kun je gemakkelijk doorslaan. Te veel van het goede werkt averechts. Heb je een nieuwe tekst geschreven? Leg hem dan even weg en herlees je zinnen de volgende dag. Of laat iemand meelezen.

Lijst

Houd een lijst bij van woorden en zinnen die je verrassen. De voorbeelden die ik hier noem heb ik allemaal driftig genoteerd toen ik ze las. (Behalve dan die andijvie.) Als je dan eens zit te ploeteren op een nieuwe tekst, lees je lijst dan door. Dat geeft bakken inspiratie.

Veel plezier met schrijven, lezen en met goeie zinnen jatten noteren. En de eerste die die zin met die andijvie weet te traceren, wint een jaar lang gratis andijvie.

Update: Nanda uit Zweden kan wat beter Googelen dan ik en vond de bron van de andijvie-zin. De strekking van de eerste helft was niet helemáál goed blijven hangen:

Het is als met massademonstraties: als je erbij bent is het alsof de hele wereld om één ding draait, maar twee straten verderop doet de groenteboer de andijvie in de aanbieding. (Tom-Jan Meeus, NRC)

Ter inspiratie! De schildpad van Toon Tellegen

Jet Hopster

Voor alle schrijvers bij wie de moed even in de schoenen is gezonken: 

‘Weet jij eigenlijk wel zeker dat jij de schildpad bent, schildpad?’ vroeg de krekel op een ochtend aan de schildpad.

De schildpad keek hem beduusd aan en begon na te denken. Na een tijd zei hij: ‘Nee. Dat weet ik niet zeker.’

Somber gluurde hij onder zijn schild vandaan naar de krekel.

‘Ik wel’, zei de krekel. ‘Ik tsjirp, dus ik ben de krekel.’ Hij maakte een sprongetje van plezier.

Ik doe niets, dacht de schildpad. Maar dat is volgens mij niet genoeg om de schildpad te zijn.

De kikker had het gesprek gehoord en zei: ‘Ik kwaak, dus ik ben de kikker.’

‘Inderdaad, kikker, inderdaad’, zei de krekel. ‘Jij kwaakt, dus jij bent de kikker.’

Zij sloegen elkaar op de schouders en keken de schildpad tamelijk meewarig aan.

Zou ik dan misschien niet de schildpad zijn? dacht de schildpad. Maar wie zou ik dan zijn…? Als ik nou eens denk: ik schuifel, dus ik ben de schildpad… Hij schuifelde wat heen en weer. Nee, dacht hij. Dat is niets. Er schuifelen er trouwens zoveel.

De schildpad voelde zich eenzaam en onzeker, terwijl de krekel en de kikker vrolijk wegliepen, elkaar op de schouders sloegen en zongen: ‘Wij weten wie wij zijn!’

Toen klonk er opeens een geraas vanuit de top van de eik, waaronder de schildpad stond. Het was de olifant die daar bij zonsopgang naar toe was geklommen. Nu viel hij. ‘Ik val…’ kon hij nog roepen. Toen viel hij met een zware slag op de grond vlak naast de schildpad.

Dat is de olifant, dacht de schildpad somber. Dat staat vast.

Even later sloeg de olifant zijn ogen op. ‘Hallo schildpad’, zei hij zachtjes.

‘Weet je zeker dat ik dat ben?’ vroeg de schildpad verbaasd. ‘Weet je dat echt zeker?’

‘Ja’, kreunde de olifant. ‘Wie zou je anders zijn?’

‘Dat weet ik niet’, zei de schildpad.

‘Nou dan’, zei de olifant en met een pijnlijk gezicht voelde hij aan de enorme bult op zijn achterhoofd.

De schildpad had de krekel en de kikker wel achterna willen hollen. Maar ja, dacht hij, als ik dat doe geloven ze helemaal niet dat ik de schildpad ben. En dus bleef hij stil staan, in het gras, onder de eik, en zei zachtjes tegen zichzelf: ‘Hallo schildpad. Hallo.’

(Uit: Misschien wisten zij alles, Toon Tellegen)

***

Wil jij in 2021 je boek schrijven? Begin volgend jaar start de online training Boost je business met een boek, ontwikkeld door Denise Larsen en mij. Een combinatie van videolessen en 1-op-1-feedback van ervaren boekredacteuren. Interesse? Neem contact op en ik houd je op de hoogte! 

In de tussentijd kun je alvast aan de slag. Vraag ons gratis e-boek aan: Vijf vette valkuilen bij het schrijven van je businessboek